Giao thừa có ba
Mua kiệu về làm dưa tết đi chị……!!!
Tiếng rao của má nó trong những ngày giáp tết nghe hối hả se thắt tận tim gan. Nhìn dáng vẻ tiều tụy của má mà rơi nước mắt, má nó mới ngoài bốn mươi tuổi mà trông chẳng khác gì bà lão đã đến tuổi lục tuần. Má nó già trước tuổi, mà cũng phải, làm sao không già cho được, một mình bà mua gánh bán bưng nuôi hai chị em đang độ tuổi ăn, tuổi lớn và học hành. Đôi vai bà trông gầy hơn bởi đôi quang gánh nặng trĩu cứ làm cho lưng bà còng hơn, nhất là những ngày sắp tết phải chạy vạỵ thật nhiều mới có tiền mua cho chị em nó vài bộ quần áo mới để không phải tủi thân với bạn bè. Những lúc đi học về thấy má oằn lưng gánh nặng, đôi chân cố bước đều theo nhịp đung đưa của gánh kiệu mà lòng nó chua xót lắm. Nó ước, nếu như nó đủ lớn để có thể tự mình kiếm tiền, thay má gánh vác gia đình, lo cho em nó học hành thì má không phải cực khổ thế này. Nó thương má lắm nhưng không biết phải làm thế nào, với suy nghĩ non nớt của một đứa con chưa đủ lớn, có lần nó đòi nghỉ học phụ má buôn bán, nó muốn gánh kiệu trên vai má được đổi sang cho nó để lưng mẹ bớt còng hơn nhưng bà nhất định không đồng ý, lần đó má giận quá bắt nó cúi xuống, đánh hai roi vào mong vì tội đòi nghỉ học.
– Dù má có cực khổ cỡ nào cũng nhất định phải lo cho chị em con học hành đàng hoàng, roi này má đánh cho con nhớ.
Đánh đòn xong, má ngồi khóc nức nở, nó cũng khóc, nhưng không phải vì bị má đánh đòn đau, mà nó khóc vì thương má, thương vai áo bạc màu, cái nón lá cũ và đôi dép mòn quai đã theo má đi khắp xóm, thương má dầm mưa dãi nắng chắt chiu từng đồng bạc lẻ để chị em nó có cái ăn, manh quần, tấm áo, được đến trường như bao đứa trẻ khác, thương má bao lần ngồi lặng lẽ bên ngọn đèn khuya lén lao nước mắt. Sau lần bị má đánh đòn nó không dám đòi nghỉ học nữa, nó trở nên đảm đang hơn, phụ má lo cơm nước và trông coi thằng Út mỗi khi nó rảnh. Còn ba nó ư, hình ảnh về ba chỉ còn trong trí nhớ lờ mờ của nó một cách chấp vá, hiện tại nó chỉ biết có má và thằng em trai của nó, có mấy lần nó hỏi về ba, má chỉ lặng im không nói.
***
Trước sân nhà, cây mai vàng tua tủa nụ, những nụ hoa màu xanh he hé vàng như thiếu nữ e ấp đang độ tuổi xuân thì, chỉ cần chờ đúng ngày những nụ hoa ấy sẽ nở bung ra khoe sắc hoa vàng rực lấp lánh chào đón mùa xuân. Đã hai mươi tám tết rồi mà nhà vẫn còn nguyên sự bộn bề của ngày thường. Năm nào cũng vậy, má nó bán tới hết ngày hai mươi chín, chỉ dành duy nhất ngày ba mươi để dọn dẹp nhà cửa, dẫn chị em nó đi mua quần áo mới và một ít đồ ăn đủ dùng cho ba ngày tết. Chắc năm nay cũng vậy, nó thở dài nhìn ra sân, ánh nắng chiều đã nhạt dần, trên cành cây tiếng chim ríu rít bay về tổ nhưng má nó vẫn chưa về. Trong tưởng tưởng của nó, hình ảnh má hiện lên bước vội vàng với gánh kiệu trên vai để kịp bán hết trước khi trời tối. Nó đứng lên thở dài.
– Vào nấu cơm chờ má về ăn, nó lẩm bẩm một mình.
Vội vã xuống bếp, vừa nấu cơm vừa dọn dẹp, nó thầm nghĩ: Hổng biết tết năm nay có giống những năm trước hay không? tối ba mươi chỉ có ba mẹ con với dĩa bánh mứt đón giao thừa. Khi trên tivi vừa điểm giây cuối cùng của năm cũ thì thằng Út đã được mẹ phân công từ trước, có nhiệm vụ đi từ ngoài sân vào để xông đất nhà mình, nó nũng nịu với má, có ý phân bì với thằng em.
– Sao năm nào má cũng cho thằng Út được xông đất, còn con thì không được?
Má nó mỉm cười.
– Con gái lớn rồi mà còn nhõng nhẽo, thằng Út nó là con trai nên được ưu tiên hơn.
Má không công bằng gì hết, cái gì cũng ưu tiên cho nó hết trơn. Má không thương con. Nó giận dỗi.
– Vì nó là con trai, sau này là trụ cột trong gia đình nên nó phải tập gánh vác lần lần cho quen.
Mỗi lần nói đến thằng Út là má luôn khẳng định như vậy. Nó không nhịn được nữa, lên tiếng
– Vậy sao má không kêu ba về làm trụ cột trong nhà, má để ba đi hoài vậy.
Câu nói vô tình của nó làm má im lặng, một thoáng buồn hiện lên trong mắt.
– Rồi ba con sẽ về, má tin như vậy.
Má nói như vậy nhưng trong lòng nó không có một chút hi vọng nào, cũng không có một chút gì gọi là sự chờ đợi, mong ngóng ba trở về, nó đã quen thuộc trong ngôi nhà nhỏ chỉ có ba mẹ con đùm bọc, nương tựa nhau, cảm giác có một người đàn ông trong nhà để nó gọi là ba, sao nó cảm thấy lạ lẫm lắm. Đã nhiều năm trôi qua, ba chưa một lần về thăm má con nó, năm nào cũng vậy, sau khi cúng giao thừa xong má lặng lẽ ngồi một mình nơi bậc cửa hồi lâu, hướng đôi mắt nhìn vào khoảng không tối mịt của đêm ba mươi, nó nghe rõ tiếng thở dài của má mà cảm thấy xốn xang trong dạ.
Sau khi ba đi, có một vài người đàn ông tới lui muốn cùng má nó gánh vác gia đình nhưng bà đều lắc đầu từ chối. Năm nay nó đã mười bốn tuổi, nó nhẫm tính, vậy là ba bỏ nhà ra đi đã được tám năm rồi, không biết khoảng thời gian này đối với ba thế nào, còn đối với má con nó là cả một quãng dài đằng đẳng đến nỗi dường như nó gần quên đi mọi thứ về ba trong ngôi nhà này. Còn thằng Út chắc có lẽ sẽ không có ấn tượng gì về ba nữa.
***
Sáng ba mươi tết, mẹ dẫn chị em nó đi chợ mua đồ ăn cho ba ngày tết và sắm cho chị em nó vài bộ đồ mới. Tuy làm lụng vất vả nhưng năm nào bà cũng ưu tiên mua quần áo mới cho hai chị em. Năm nay nó không háo hức lựa chọn đồ mới như mọi năm mà thay vào đó là sự trầm tư đến lạ lùng. Đi cùng với má, nó chủ yếu phụ xách đồ và chọn quần áo mới cho thằng Út. Em trai nó năm nay đã mười hai tuổi, nhớ ngày ba bỏ đi thì nó chỉ mới bốn tuổi, vậy mà giờ nó cao lớn thế này, ba có về nhìn nó cũng hổng ra, má nói thằng Út càng lớn càng giống ba như hai giọt nước. Má dắt thằng Út đi trước, nó đi sau, nhìn dáng vẻ vội vàng, khắc khổ của má mà lòng đau xót vô cùng, nó càng cảm thấy giận dỗi đến phát ghét cái người đàn ông mà nó gọi là ba, nó ước được gặp lại người đàn ông ấy một lần để hỏi cho ra lẽ.
– Đi lẹ lên con, chọn quần áo cho thằng Út, rồi còn của con nữa, mua ít đồ về cúng ông bà ba ngày tết, sắp hết ngày rồi.
– Dạ. Nó trả lời cọc lóc với giọng buồn hiu.
Vừa nói xong má dẫn thằng Út ghé vào một sạp bán quần áo ở chợ, thấy nó vẫn đứng tầng ngần, má giục.
– Lựa đồ đi con, bộ nào con thích thì cứ lấy!
Nó ậm ừ cho qua chuyện nhưng vẫn đứng tầng ngần không hề động đậy, một lát nó hỏi lại.
– Sao má không mua cho má?
Bất ngờ trước câu hỏi của con, bà ngập ngừng
– À… quần áo của má còn nhiều, chủ yếu mua cho con với thằng Út có đồ mới đi chơi với bạn bè, má có đi đâu mà mua sắm cho tốn kém.
Má nói vậy cho nó yên tâm, chứ thật ra đã lâu lắm rồi có thấy má sắm bộ đồ nào mới với người ta đâu, nhường hết cho nó với thằng Út. Nhìn má cực khổ lo cho hai chị em nên nó không đành lòng. Chợ chiều ba mươi càng nhộn nhịp, dòng người hối hả vội vàng mua sắm mà lòng nó thêm quặn thắt, nó ước phải chi nó đủ lớn, kiếm được tiền thì má nó đâu phải nhường cho chị em nó từng bộ quần áo mới, đâu phải mang đôi dép mòn gót, đứt quai phải lấy chỉ vá tới vá lui mấy lần, cái nón lá cũ mèm, cái áo thâm kim bởi mồ hôi mặn, đi chợ tết má đâu phải chọn mua thịt vụng và vài bó rau đã héo cuốn, một ít trái cây buồn hiu của buổi chợ chiều. Phiên chợ chiều cuối năm lúc nào cũng náo nhiệt hơn bao giờ hết, má con nó dắt tay nhau ra về mà lòng mang nặng trĩu một nỗi niềm. Cầm trên tay bộ đồ mới má mua cho, hình ảnh chiều ba mươi tết của tám năm trước lại hiện về trong trí nhớ của nó, tuy chấp vá nhưng vẫn đủ đầy ý nghĩa. Năm ấy mẹ nó ở nhà lóng ngóng chờ ba mang tiền về để dẫn chị em nó đi chợ tết mua quần áo mới, chờ mãi đến tận chiều mới thấy ba nó thất thiểu đi về trong men say, mẹ nó sốt ruột hỏi.
– Sao anh về trễ quá, em trông anh đem tiền về mua quần áo mới cho chị em nó.
Ba mặt mày buồn hiu, trả lời cộc lóc.
– Tiền đâu mà chờ. Hết rồi.
Mẹ nó hốt hoảng, tiến lại gần chồng để hỏi cho rõ hơn
– Sau mà hết. Ông chủ không trả tiền cho anh à? anh đi làm dành dụm nửa năm nay là để lo tết cho tụi nhỏ, giờ không có biết lo đường nào đây?
– Tui nói không có là không có, lải nhải hoài. Đàn bà thiệt là phiền phức. Tui lỡ đánh bài thua hết tiền rồi, tính kiếm thêm chút đỉnh cho mẹ con bà sắm tết, ai ngờ…
Ông bỏ lửng câu nói, ngồi bệt xuống trước cửa nhà thở dài thiểu não. Mẹ nó hét lên, khóc lóc, than trời trách đất cho cái cảnh nghèo của mình.
– Ông có thấy ai giàu có vì bài bạc không? trời ơi là trời, sao số tui khổ vậy trời.
Ba nó vẫn làm thinh không nói, thất vọng vì không có tiền mua quần áo mới cho con như đã hứa, cộng với vẻ lầm lỳ của chồng càng làm sự bực tức tăng thêm, bà tiếp tục càu nhàu.
– Đúng là đàn ông vô dụng, làm quần quật cả năm cũng không lo nỗi cái tết cho con. Nếu tui biết có ngày hôm nay, thà ở vậy cho khỏe chứ lấy chồng làm gì đến nỗi tiền mua bộ đồ mới cho con còn không có, sao mà khổ quá vậy nè trời.
Ba nó vẫn im lặng, đôi mày nhíu lại ra vẻ cố nhẫn nhịn, nhưng giọng nói mẹ nó vẫn the thé bên tai.
– Không có tiền thì ông đừng về cái nhà này nữa, tui không chịu nổi đàn ông vừa vô dụng, vừa thiếu trách nhiệm.
Lời nói của mẹ nó đã trạm vào tự ái của người đàn ông, sẵn có hơi men trong người, ba nó đứng dậy lấy tay đập mạnh vào bàn, hất cái bàn ngã ra một bên, chân đá vào cái ghế văng ra ngoài sân nằm chõng chơ, cú đá mạnh làm gãy hết một cái chân ghế, sau đó ông bỏ đi đâu mất. Năm đó nhà đón một cái tết vô cùng buồn bã, má nó chỉ đủ tiền mua được vài gói thèo lèo kẹo mứt và một ít đồ ăn tết, chủ yếu là ưu tiên cho chị em nó, còn quần áo mới thì không có. Nhớ năm đó nó cứ khóc khi nhìn thấy mấy đứa bạn ở xóm khoe quần áo đẹp, thằng Út thì cứ níu áo má hỏi hoài một câu: “Má, mua áo mới chưa”, má phải dỗ dành nó bằng lời nói dối “Út ngoan, ráng ít bửa ba về má dna64 con với chị hair a chợ mua”, trên gương mặt má hiện lên vẻ lo lắng, sốt ruột, vào ra thở dài. Giờ lớn lên nó mới hiểu lúc đó tuy không nói ra, nhưng trong lòng má rất lo lắng cho ba. Mấy ngày tết rồi cũng qua, mùng sáu tết ba trở về nhà vẻ mặt căng thẳng, gom quần áo bỏ vào ba lô với một câu nói.
– Tui đi làm kiếm tiền, khi nào có nhiều tiền tui mới trở về, ở nhà nhớ chăm sóc hai đứa nhỏ.
Mặc cho má can ngăn thế nào ba cũng nhất quyết ra đi.
– Trong lúc bối rối tui lỡ lời chứ không có ý xúc phạm, ông ở nhà cùng tui lo cho hai đứa nhỏ.
– Làm thân đàng ông mà không có tiền lo cho vợ con đàng hoàng thì nhục lắm. Tui đã quyết tâm rồi, không kiếm được nhiều tiền tui sẽ không trở về.
Nó đứng nép mình nơi cánh cửa nhìn trân trân vào ba nó vẻ vừa sợ sệt, vừa van lơn mong ba đừng đi bỏ má con nó, ông bước đến bên con vỗ về.
– Con gái của ba, ở nhà ngoan, nhớ giúp má coi em. Ba đi làm ăn khi nào có tiền ba sẽ quay về mua thiệt nhiều quần áo mới cho chị em con.
– Nó òa khóc, ba đừng đi, ba ở nhà với má, với con nghe ba.
– Con gái ngoan, đừng khóc. Ba đi làm có nhiều tiền ba sẽ về.
– Con không cần tiền, con không cần quần áo mới, con cần ba ở nhà với má, với chị em con thôi. Ba đừng đi nghe ba.
Nó lắc đầu lia lại, khóc đến khan cả cổ, réo gọi ba đừng đi nhưng ông cũng lạnh lùng quay bước bỏ mặc má con nó đứng nhìn theo trong sự vô vọng.
Hình ảnh của ngày hôm ấy vẫn còn in rõ trong trí nhớ non nớt của nó, mới đó mà đã tám năm trôi qua. Khoảng thời gian ấy tuy không phải là quá dài, nhưng đối với sự đợi chờ thì không hề đơn giản.
***
Chiều ba mươi tết, nó đang phụ mẹ dọn mâm cơm cúng ông bà, thằng Út lui cui giúp mẹ sắp sếp các chậu bông thì có người đàn ông bước vào.
– Chú tìm ai? thằng Út giật mình hỏi.
Người đàn ông đứng nhìn thằng Út một lát, bước tới ôm chặt lấy nó.
– Má với chị hai đâu con?
Thằng Út vùng vẫy, cố sức đẩy người đàn ông ra, ngơ ngác nhìn trân trân vào ông, không hiểu gì, nó la lớn.
Ông là ai? Ông vô đây kiếm ai. Tui không quen biết ông.
Thằng Út ngơ ngác nhìn kỹ người đàn ông từ đầu tới chân cảm giác không một chút quen biết nào.
Người đàn ông đứng sững lại, miệng lấp bấp.
– Thằng Út phải không? Ba nè con! Con không nhận ra ba sao? Má với chị hai đâu con?
Quá bất ngờ trước câu nói của người đàn ông lạ, thằng Út chưa kịp trả lời thì má với nó nghe tiếng người lạ, bước vội ra, nó sửng người lại khi nhìn thấy gương mặt quen quen từ lâu lắm, chẳng lẽ là…
Má đứng lặng im không nói được lời nào, hơi thở dồn dập, hồi lâu bà mới mở lời, giọng nghẹn ngào.
– Ông… ông… đã… đã về… rồi sao!
Bà ngã quỵ xuống trước nhà, còn nó đôi chân bủn rủn không thể bước nỗi, chỉ đứng lặng một chỗ nhìn ba.
– Tui về với bà, với con, đừng giận tui nữa nghe bà.
Thằng Út ôm cổ ba nó, má thì khóc, nước mắt hạnh phúc chảy dài, tự nhiên cái cảm giác ghét ba biến mất từ lúc nào, nó nhìn thật kỹ ba, trông ông già và tiều tụy hơn trong suy nghĩ của nó, mái tóc đã lấm tấm nỗi vất vả nơi xứ người. Một cảm giác nghèn nghẹn, tủi hờn tràn ngập trong tim nó, tình cha con chợt ùa về như làn gió mát rượi thổi qua cuốn đi hết những giận hờn trong nó, chỉ còn lại nỗi vui mừng không thể tả, thương ba lắm nhưng sự ngăn cách bấy lâu nay đã ngăn bước chân nó chạy đến với ba.
Giao thừa năm nay má nó không còn ngồi ở bậc thềm nhìn xa xăm vào màn đêm đen kịt nữa.
Giao thừa đã điểm, nhà nó bỗng vui đến lạ. Ba về, cây mai trước nhà bắt đầu nở những bông đầu tiên, màu hoa vàng như tươi thắm hơn.
Ba về! Mang luôn cả mùa xuân về bên má con nó./.
Ngọc Chuyền