Những ca khúc về đất và người An Giang
Có những vùng đất đi vào lòng người bằng cảnh sắc, có những vùng đất được ghi nhớ bởi lịch sử và cũng có những vùng đất sống bền bỉ trong ký ức nhờ âm nhạc. An Giang là một miền đất như thế. Nơi đầu nguồn sông Cửu Long, nơi núi non và sông nước gặp nhau, nơi nhiều cộng đồng dân cư cùng chung sống qua bao thế hệ, An Giang không chỉ là một địa danh hành chính, mà là một không gian văn hóa thấm đẫm ký ức. Tình khúc An Giang như một tiếng lòng chung, được cất lên bằng giai điệu.
Tình khúc An Giang không phải là một tuyển tập ca khúc được sáng tác trong một thời điểm ngắn, mà là kết quả của một quá trình dài, bền bỉ, gắn với đời sống thực tế của vùng đất và con người An Giang. Các nhạc sĩ tham gia tập sách đến từ nhiều thế hệ, nhiều hoàn cảnh sáng tác khác nhau, nhưng gặp nhau ở một điểm chung: viết về An Giang bằng trải nghiệm sống và tình cảm thật. Vì thế, các ca khúc trong tập sách không xa lạ, mà gần gũi như lời kể, lời tâm sự về đất và người An Giang.
An Giang hiện lên trong tập ca khúc bằng những địa danh rất cụ thể. Đó là Long Xuyên trong ca khúc Người có về thăm lại Long Xuyên (Nguyễn Mộng Hải), nơi dòng sông và ký ức dân gian hòa quyện qua câu hò quen thuộc; là Phú Tân trong ca khúc Người con gái Phú Tân (Dương Anh Chiến) hay Tình ca Phú Tân (Hồ Thanh Danh) với giọng điệu trữ tình, mộc mạc; là Mỹ Hòa Hưng trong ca khúc Mỹ Hòa Hưng hồn đất An Giang (Nguyễn Mộng Hải), nơi hình ảnh quê hương Bác Tôn được khắc họa bằng cảm xúc lắng sâu. Những địa danh ấy không chỉ được gọi tên, mà trở thành nơi neo giữ tình cảm và ký ức.
Dòng chảy sông nước, yếu tố căn cốt của văn hóa An Giang xuất hiện đậm nét trong nhiều ca khúc. Tình khúc Châu Giang (Hình Quốc Minh), Thương lắm sông quê (Phan Võ Hoàng Nam), hay Bến sông trăng (Phương Đông) đều khai thác hình ảnh con sông không chỉ như cảnh sắc, mà như một phần đời sống tinh thần. Sông ở đây hiền hòa, thủy chung, gắn với tuổi thơ, với những buổi chiều êm ả, với nhịp sống chậm rãi của miền quê Nam Bộ.
Một điểm nổi bật của Tình khúc An Giang là những giai điệu trữ tình dân dã, thể hiện rõ trong những ca khúc viết về ký ức, tuổi thơ và gia đình. Lá sao tuổi thơ (Phương Đông), Đi tìm tuổi thơ (Phan Võ Hoàng Nam), hay Chuyện lớp tôi (Công Luận) gợi lại những miền nhớ trong trẻo, giản dị. Trong khi đó, các ca khúc Trái tim mẹ (Kim Ngân), Còn mãi trong tim hình bóng mẹ (Võ Thắng) lại chạm đến cảm xúc gia đình một cách nhẹ nhàng, không bi lụy, khiến người nghe dễ đồng cảm.
“Tình” trong Tình khúc An Giang không dừng lại ở tình riêng, mà mở rộng thành tình quê, tình người và tình đất. Những ca khúc như An Giang khúc hát ân tình (Nguyễn Mộng Hải), An Giang trong tôi (Thanh Triều) hay An Giang ngày đi (Thái Hồ) đều mang giọng điệu tự sự, bày tỏ niềm gắn bó sâu nặng với quê hương. Đó là thứ tình cảm thấm dần qua từng giai điệu.
Mảng đề tài lịch sử, truyền thống cũng được thể hiện với sự chừng mực và cảm xúc. Khúc tráng ca mở đất (Nguyễn Đăng Khoa) hay Khúc hát trên miền đất mới (Nguyễn Đăng Khoa) gợi lại hành trình khai phá An Giang bằng giọng điệu hào sảng nhưng không nặng nề. Rạng ngời Bảy Thưa (Trần Anh Tuấn) hay Những anh hùng thầm lặng (Hoàng Thống) không kể lịch sử bằng sự hô hào, mà bằng niềm tri ân lặng lẽ đối với những con người đã hy sinh cho quê hương.
Đặc biệt, hình tượng Chủ tịch Tôn Đức Thắng – người con ưu tú của An Giang, xuất hiện trong nhiều ca khúc với sắc thái trang trọng nhưng gần gũi. Về thăm quê Bác Tôn (Đoàn Giang; Trương Chí Hành), Bác Tôn, núi sông nhớ về Người (Kim Ngân), Người là Bác Tôn! (Thanh Triều), hay An Giang tự hào quê hương Bác Tôn (Mặc Tuân) đều thể hiện lòng kính trọng và niềm tự hào, đồng thời giữ được giọng điệu mềm mại, giàu cảm xúc.
Một điểm đáng chú ý khác của tập ca khúc Tình khúc An Giang là sự hiện diện của các sắc màu văn hóa đa dạng. Tình người Chăm trên đất An Giang và Cô gái Chăm và chiếc khăn Ma-Tơ-Ra (Võ Thắng) mang đến một không gian âm nhạc khác biệt, phản ánh đời sống và văn hóa của cộng đồng Chăm Islam. Lá sao tuổi thơ với phong cách Khmer Nam Bộ cũng cho thấy sự trân trọng đối với các yếu tố văn hóa bản địa. Những ca khúc này góp phần làm giàu thêm diện mạo âm nhạc An Giang, phản ánh đúng tính chất đa cộng đồng của vùng đất.
Về mặt giai điệu, phần lớn các ca khúc trong tập sách có cấu trúc rõ ràng, dễ hát, phù hợp với sinh hoạt văn nghệ quần chúng. Điều này thể hiện rõ qua các ca khúc như Xuân về An Giang (Tùng Huyên), An Giang mừng xuân ơn Đảng (Đoàn Giang), Quê hương đổi mới (Thái Hồ)… những bài hát thường được sử dụng trong các dịp lễ, hội, sự kiện văn hóa của địa phương. Âm nhạc ở đây không xa rời đời sống, mà đồng hành cùng cộng đồng.
Trong bối cảnh đời sống âm nhạc hiện nay chịu nhiều tác động của thị trường và xu hướng giải trí nhanh, tập ca khúc Tình khúc An Giang mang đến một nhịp điệu khác: chậm rãi, lắng sâu và bền bỉ. Những ca khúc trong tập sách hướng đến việc lưu giữ ký ức, nuôi dưỡng tình cảm quê hương một cách tự nhiên.
Tình khúc An Giang vì thế không chỉ là một tập ca khúc, mà là một bản ghi chép bằng âm nhạc về đất và người An Giang. Mỗi bài hát là một lát cắt ký ức, một góc nhìn cảm xúc và khi đặt cạnh nhau, chúng tạo nên một bức tranh âm nhạc giàu chiều sâu. Những giai điệu ấy rồi sẽ tiếp tục được hát lên trong trường học, hội diễn, trên sân khấu và trong đời sống thường ngày, như một dòng chảy âm nhạc lặng lẽ nhưng bền bỉ, song hành cùng đất và người quê hương An Giang.
Trần Phú Lộc