An Giang hội tụ và lan tỏa
Ngày 1/7/2025, hai tỉnh An Giang và Kiên Giang sáp nhập thành tỉnh An Giang, với diện tích gần 9,9 ngàn km² và dân số trên 4,9 triệu người. Tỉnh mới là sự kết hợp hiếm gặp ở Tây Nam Bộ, vì có cả núi non, sông nước, biển đảo. Cùng với thiên nhiên phong phú, nơi đây còn sở hữu kho tàng văn hóa đa dạng từ bốn cộng đồng Kinh, Khmer, Chăm, Hoa với nhiều di sản vật thể và phi vật thể. Tất cả những điều đó làm nên một An Giang vừa thân quen, vừa mới lạ.
Trước đây, An Giang và Kiên Giang là hai địa phương có du lịch phát triển mạnh hàng đầu ở Đồng bằng sông Cửu Long. Trong đó, An Giang nổi bật với du lịch văn hóa và sinh thái, Kiên Giang có biển đảo bao la và những cánh rừng nguyên sinh. Song, hai tỉnh phát triển du lịch riêng lẻ, sự liên kết chưa đủ mạnh để tạo nên sức hút toàn diện. Việc sáp nhập đã mở ra cơ hội để tái cấu trúc, gắn kết các sản phẩm du lịch, hình thành thương hiệu “An Giang từ núi thiêng đến biển ngọc”.
Thiên nhiên phong phú – Bức tranh toàn vẹn của miền Tây
Nếu nói về một tỉnh bất kỳ ở miền Tây, người ta thường nghĩ đến cảnh quan sông nước. Trong khi đó, nói đến An Giang người ta thường biết đến dãy Thất Sơn, hay Kiên Giang với đảo Phú Quốc. Giờ đây, tỉnh mới hội tụ đầy đủ cả núi, đồng bằng, sông, biển. Du khách có thể trải nghiệm trọn vẹn các cảnh quan tự nhiên trong một hành trình. Đây là trở thành trường hợp đặc biệt mà ít nơi nào có được.
An Giang được mệnh danh là “xứ núi giữa đồng bằng”, bởi sở hữu dãy Thất Sơn uy nghi trấn giữ vùng biên giới. Trong đó, núi Cấm (xã Núi Cấm) là ngọn núi cao nhất Đồng bằng sông Cửu Long, núi Sam (phường Vĩnh Tế) có miếu Bà Chúa Xứ là trung tâm hành hương thu hút nhất Nam Bộ. Thời gian qua, vùng Thất Sơn đã trở thành trung tâm du lịch văn hóa – sinh thái hàng đầu khu vực, mỗi năm đón hàng triệu lượt du khách.
Bên cạnh núi, An Giang vẫn giữ trọn những đặc trưng của sông nước miền Tây, với đồng lúa bạt ngàn ở tiểu vùng Tứ giác Long Xuyên, chợ nổi Long Xuyên, làng bè Châu Đốc, mùa nước nổi Láng Linh, các sản vật miệt vườn… Sông Tiền và sông Hậu cùng hệ thống kinh rạch chằng chịt, trong đó nổi bật là Thoại Hà và Vĩnh Tế, là những tuyến đường thủy quan trọng để kết nối bốn đô thị Long Xuyên – Rạch Giá – Châu Đốc – Hà Tiên.
An Giang còn gây ấn tượng với hệ sinh thái rừng ngập nước. Rừng tràm Trà Sư (xã An Cư) với những cánh rừng bạt ngàn, những thảm bèo xanh mướt phủ kín mặt nước, trở thành biểu tượng sống động của du lịch sinh thái ở miền Tây. Về phía Nam của tỉnh, Vườn quốc gia U Minh Thượng (xã U Minh Thượng) là một trong những khu rừng tràm nguyên sinh quý hiếm trong cả nước, được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Về phía Tây, An Giang sở hữu tài nguyên biển đảo nổi bật, trải dài từ Hà Tiên, Kiên Lương đến Rạch Giá; phủ rộng từ Phú Quốc, Nam Du đến Thổ Châu… Trong đó, Hà Tiên nổi tiếng với cảnh quan nên thơ, đã đi vào thi ca từ mấy trăm năm trước. Được mệnh danh là “đảo ngọc”, Phú Quốc đang thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm, định hướng trở thành trung tâm du lịch biển đảo đẳng cấp quốc tế. Trong khi đó, các quần đảo như Nam Du hay Hải Tặc vẫn giữ được nét hoang sơ, với nước biển trong xanh, những bãi cát trắng mịn.
Nhìn chung, thiên nhiên An Giang sau sáp nhập như một bản hòa âm nhiều cung bậc. Sự kết hợp liền mạch từ núi rừng đến biển đảo trong một không gian thống nhất tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội cho tỉnh. Du khách có thể đi qua một hành trình xuyên suốt, vừa thỏa mãn nhu cầu tín ngưỡng, tìm hiểu văn hóa, vừa có thể trải nghiệm sinh thái, nghỉ dưỡng biển đảo. Đây là nền tảng để địa phương định hình thương hiệu du lịch mới: “An Giang từ núi thiêng đến biển ngọc”.
Văn hóa hội tụ – “Linh hồn” của vùng đất An Giang
Nếu thiên nhiên là “thể xác”, thì văn hóa là “linh hồn” của tỉnh An Giang. Hàng trăm năm qua, vùng đất nầy là nơi cộng cư và giao thoa văn hóa của bốn tộc người Kinh, Khmer, Chăm, Hoa. Họ cùng nhau chiến đấu, lao động và sáng tạo, đóng góp cho địa phương kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú.
Xa xưa, vùng đất tương ứng với tỉnh An Giang ngày nay là địa bàn phát triển của nền văn minh Óc Eo, gắn với vương quốc cổ Phù Nam hùng mạnh ở Đông Nam Á, tồn tại từ thế kỷ I đến thế kỷ VII. Ngày nay, di tích Óc Eo – Ba Thê (xã Óc Eo) là Di tích quốc gia đặc biệt, đang lập hồ sơ trình UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới. Đến với Óc Eo, du khách như mở ra cánh cửa về quá khứ xa xưa với những dấu tích đền tháp, những hiện vật khảo cổ, tất cả tạo nên sức hút đối với con người thời hiện đại.
An Giang còn nổi tiếng với những lễ hội văn hóa có sức lan tỏa rộng lớn. Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam (phường Vĩnh Tế) vào tháng 4 âm lịch là lễ hội lớn nhất Nam Bộ, trở thành biểu tượng văn hóa của khu vực, được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Hội Đua bò Bảy Núi (các xã ở vùng Thất Sơn) vào cuối tháng 8 – đầu tháng 9 âm lịch, là sinh hoạt văn hóa và thể thao độc đáo của cư dân vùng biên giới Tây Nam. Lễ hội Kỳ yên đình thần Thoại Ngọc Hầu (xã Thoại Sơn), lễ hội Đình thần Nguyễn Trung Trực (phường Rạch Giá), lễ Vía Quản cơ Trần Văn Thành (xã Thạnh Mỹ Tây) là dịp để tri ân tiền nhân, khơi dậy tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc.
Sự đa dạng văn hóa của An Giang còn thể hiện qua những tri thức, phong tục, làng nghề… Người Khmer có kỹ thuật chế tác kinh trên lá buông, nghề nấu đường thốt nốt, nghệ thuật sân khấu Dì-kê đều là những Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Người Chăm có nghi lễ vòng đời và nghề dệt thổ cẩm cũng là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cùng những nhà sàn sông Hậu, các thánh đường nguy nga, tiếng trống Rabana trầm ấm… Người Hoa đóng góp vào sự phong phú của đời sống văn hóa đô thị với tín ngưỡng đa thần, những ngôi miếu lộng lẫy, những lễ hội rộn ràng và hoạt động thương mại nhộn nhịp. Tất cả hòa quyện thành bức tranh đa sắc mà hài hòa trong diện mạo tổng thể.
Cuối cùng, nói đến văn hóa, yếu tố con người là trung tâm. Người An Giang và Kiên Giang vốn hào sảng, linh hoạt, sáng tạo. Sau sáp nhập, sự giao thoa giữa lối sống của cư dân miền núi, miền sông nước và miền biển làm giàu thêm hệ giá trị nhân văn cho địa phương. Đây là “nguồn lực mềm” để tỉnh phát triển du lịch cộng đồng, homestay, farmstay gắn với nông thôn. Với mô hình này, du khách không chỉ tham quan, mà còn cùng ăn, cùng ở, cùng làm với người dân. Qua đó, vừa mang lại trải nghiệm độc đáo cho du khách, vừa tăng thu nhập cho người dân.
Diện mạo mới – Tầm nhìn mới
Hội tụ nét hùng vĩ của núi non, mênh mang của sông nước, lung linh của biển đảo và sở hữu nguồn tài nguyên du lịch đặc sắc hàng đầu khu vực, tỉnh An Giang có điều kiện để trở thành điểm đến nổi bật của Việt Nam. Như vậy, việc sáp nhập không chỉ mở rộng địa giới hành chính, phát huy tối đa các tiềm năng, mà còn tạo ra cơ hội định hình một thương hiệu du lịch đặc trưng “An Giang từ núi thiêng đến biển ngọc”.
Điều đó đòi hỏi địa phương phải xây dựng một tầm nhìn du lịch mới. Đó là tầm nhìn kết nối từ núi rừng đến biển đảo, từ lễ hội tâm linh đến trải nghiệm sinh thái, từ di sản lịch sử đến đô thị hiện đại… và đặc biệt là hài hòa giữa tự nhiên với văn hóa. Từ đó, hình thành những sản phẩm du lịch có chiều sâu, khác biệt và bền vững.
Để hiện thực hóa tầm nhìn ấy, tỉnh có thể tập trung vào ba định hướng là liên kết – bền vững – hội nhập. Liên kết giữa các điểm đến trong tỉnh, giữa các loại hình cảnh quan, giữa tỉnh nhà và tỉnh bạn, giữa Việt Nam và Campuchia. Bền vững trong bảo tồn tài nguyên, bảo vệ môi trường, gìn giữ đặc trưng văn hóa. Hội nhập bằng cách mở rộng hợp tác quốc tế, đẩy mạnh truyền thông, phát triển hạ tầng hiện đại.
Thời gian tới, tỉnh cần tiếp tục củng cố các tuyến du lịch đường bộ như Châu Đốc – Tịnh Biên – Hà Tiên – Phú Quốc, Châu Đốc – Trà Sư – Núi Cấm – Kiên Lương, Long Xuyên – Thoại Sơn – Rạch Giá – Nam Du; khai thác tuyến du lịch đường thủy theo kinh Vĩnh Tế từ Châu Đốc đến Hà Tiên; nâng chất mô hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng ở Tịnh Biên, Tri Tôn, Hòn Đất, U Minh Thượng… Song song đó, đẩy mạnh phát triển tuyến du lịch kết nối tỉnh An Giang với thủ đô Phnom Penh của Vương quốc Campuchia.
Mặt khác, du lịch An Giang phải gắn với phát triển bền vững. Trong xu thế hiện nay, du lịch xanh, du lịch có trách nhiệm là hướng đi giúp địa phương khẳng định thương hiệu đối với du khách trong và ngoài nước. Tỉnh cần quan tâm bảo tồn hệ sinh thái rừng tràm Trà Sư, rừng ngập nước U Minh Thượng; bảo vệ môi trường biển Phú Quốc, Nam Du; đồng thời chú trọng bảo tồn di sản. Đặc biệt là mang lại sinh kế cho cộng đồng cư dân tại những địa điểm khai thác du lịch, vì khi người dân thực sự được hưởng lợi, đời sống vật chất và tinh thần được nâng cao, thì hoạt động du lịch tại nơi đó mới có thể phát triển lâu dài.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển bản đồ du lịch trực tuyến, quảng bá hình ảnh qua mạng xã hội… giúp địa phương dễ dàng tiếp cận thế hệ du khách trẻ toàn cầu.
Đến với An Giang, du khách không chỉ tham quan và trải nghiệm, mà còn có thể kết nối quá khứ với hiện tại, con người với thiên nhiên, đặc trưng địa phương với xu thế toàn cầu. Từ núi thiêng Thất Sơn, qua rừng tràm Trà Sư xanh biếc, đến đảo ngọc Phú Quốc; từ lễ hội Vía Bà Chúa Xứ nhộn nhịp, đến di sản Óc Eo – Ba Thê cổ kính; từ tiếng trống Rabana hào hùng của người Chăm, đến nghệ thuật sân khấu Dì-kê điêu luyện của người Khmer… Nếu thiên nhiên kỳ vĩ được kết hợp hài hòa với văn hóa đa sắc màu, chúng ta có thể tin tưởng rằng An Giang sẽ trở hình mẫu mới của du lịch bền vững ở Tây Nam Bộ.
Tây Xuyên
Ảnh: Nối liền biển đảo | Nguyễn Thái Khanh