Giấc xuân Rạch Giá
Tờ mờ sáng. Bóng tối còn chưa kịp tan hẳn trên những vòm lá xanh sẫm, tôi đã thức giấc bởi tiếng gió rít qua kẽ lá. Một âm thanh khô khốc mà cũng đầy xao động. Có cái gì đó vừa chuyển mình, rất khẽ, như một hơi thở dài của thời gian, biết là mùa xuân đã về.
Tôi bước ra khu vườn còn đang ngái ngủ. Một cảm giác bình yên đến lạ, nhưng là cái bình yên của một tâm hồn vừa đi qua những giông bão thầm lặng. Chút hanh hao của tiết trời phương Nam những ngày cuối năm thấm vào da thịt, mỏng manh như một lớp lụa. Những giọt sương đêm còn sót lại, khoan thai đung đưa trên từng thớ lá, như những giọt nước mắt của đêm qua không nỡ rời đi khi ngày mới đã chạm ngõ. Cây trâm bầu nơi góc vườn bỗng chốc trở thành sân khấu cho một bầy chim én, chúng ríu rít bản đồng ca chào buổi sớm. Mặc kệ những vị khách nghệ sĩ đầy ồn ào ấy, con Mít vẫn nằm sõng soài dưới gốc cây Sa-kê, đôi mắt lim dim. Nó dường như cũng đang tận hưởng cái không khí bảng lảng, cái khoảnh khắc giao thời tinh khôi mà con người đôi khi vì quá bận lòng mà quên mất.
Tôi tự hỏi, có phải chúng ta cũng như con Mít kia, đôi khi chỉ cần nằm lặng yên để thấy mùa xuân đang đi qua mình? Hay chúng ta cứ mãi là những kẻ bộ hành mải miết, đi tìm một mùa xuân ở đâu đó xa xôi, trong khi nó đang hiển hiện ngay dưới gốc cây, trong từng kẽ lá?
Tôi dắt xe ra đường. Rạch Giá buổi sớm mai hiện ra dưới ánh xuân hồng tựa màu mỡ gà. Những mảng sương hanh hao phủ lên phố phường một lớp màng hư ảo. Chạy dọc theo đường Tôn Đức Thắng, hàng bằng lăng đang thả dáng mỹ miều. Những chiếc lá mỏng manh còn sót lại, đỏ rực hay vàng úa, nhấp nhô trong gió như những con thuyền từ phía biển xa trôi về, chở theo bao nhiêu mùa hy vọng và cả những nỗi buồn không tên.
Dừng lại ở công viên Trần Quang Khải, ngồi trên băng ghế đá lạnh, tôi nghe như có lời thì thầm của nàng xuân. Không, có lẽ là lời thì thầm của chính lòng mình. Những nhánh cây đung đưa, tỏa ra một mùi hương thoang thoảng của ký ức. Là mùi của hoa cỏ, hay đơn giản chỉ là mùi của ảo giác? Một thứ tình yêu trẻ thơ nào đó đã ám thị vào tâm trí, khiến mỗi lần đứng trước sắc xuân, tôi lại thấy mình như đứa trẻ lạc lối giữa rừng kỷ niệm.
Ký ức là một thứ gì đó thật kỳ lạ. Nó không mất đi, nó chỉ nằm yên đó, đợi một làn gió xuân thổi qua để thức dậy, nhức nhối và ngọt ngào. Tôi nhớ về những mùa xuân cũ, khi Rạch Giá này còn nhỏ bé, khi những con đường chưa dài ra như thế này, và khi lòng người còn chưa đầy những vết xước của thời gian.
Tôi lái xe dọc theo kinh Đường Trâu, thuộc phường Vĩnh Hiệp (cũ). Ở đây, nhịp sống dường như chậm lại. Những cành mai in dáng lên bầu trời xanh ngắt, rộn ràng sắc vàng của Tết. Hương mai thoảng trong gió se, một mùi hương thanh khiết đến nao lòng. Có cảm giác như mình đang áp mặt vào một chiếc khăn lụa mềm mại, ngọt ngào và miên man.
Mai ở đây không phô trương. Nó khẽ khàng như một cô gái xuân thì e ấp, ngượng nghịu giấu đi nét đài các kiêu sa sau những lùm cây. Và kia, những vạc cúc đung đưa ven đường, rót thêm màu vàng cho nắng. Lối đi rải đầy lá khô vàng rực như nghìn mảng mây trời trải thảm. Màu vàng lay lắt ấy gợi nhớ về những ngày đã xa, khi tôi lần đầu biết định nghĩa về Tết. Một mùa xuân dĩ vãng, cái thời mà việc được mặc một chiếc áo mới, được chờ đợi khoảnh khắc Giao thừa là cả một niềm hạnh phúc khôn nguôi.
Giờ đây, khi đã đi qua quá nửa cuộc đời, màu vàng của hoa cúc sao mà giống màu của sự chiêm nghiệm. Nó không còn rực rỡ một cách ngây ngô, mà nó trầm mặc, như một nốt trầm trong bản nhạc giao hưởng của đất trời.
Một sáng nọ, tôi ghé nhà một người bạn ở phường Vĩnh Thông. Bước ra góc sân nhỏ, tôi bỗng sững sờ! Những giọt sương chưa vội tan, chúng xếp hàng ngay ngắn trên những nụ hoa dừa cạn như những hạt ngọc trai được xâu chuỗi bởi bàn tay của định mệnh.
Tôi ngập ngừng bước chân giữa những sắc màu trắng, đỏ, hồng đang trải dài theo bờ tường. Và rồi, tôi thấy mình chơi vơi giữa hai miền nhớ. Một miền của hiện tại với tiếng bạn cười nói trong nhà, và một miền của năm tháng xa xăm… Năm tháng ấy, có nụ cười biếc xanh của em trên những khóm hoa dừa cạn. Dừa cạn – cái loài hoa bình dị, chẳng cần chăm sóc cầu kỳ, cứ thế mà tươi non đến nao lòng. Em cũng vậy, giản đơn và trong trẻo. Những cánh hoa mỏng manh ấy đã chắt lọc hương trời, hương đất, quyện lấy nắng xuân để dâng tặng cho đời. Tôi thả trôi ký ức mình vào hoài niệm, để rồi thấy nỗi nhớ về em se sắt lại trong cái giá lạnh của buổi sớm mai.
Hóa ra, mùa xuân không chỉ là sự khởi đầu. Đối với một kẻ đa đoan, mùa xuân còn là sự nhắc nhở về những gì đã mất, về những người đã đi ngang qua đời mình rồi để lại một khoảng trống vĩnh cửu.
Xuân Rạch Giá đầy hương yêu. Một thứ hương không nồng nặc, nó khe khẽ lan tỏa từ trong nhà ra phố. Thân mật và gần gũi đến lạ! Người Rạch Giá vốn dĩ giàu nghĩa tình, cái chất hào sảng của người miền Tây ven biển dường như được mùa xuân chắp thêm đôi cánh. Những lời chào hỏi, những nụ cười trao nhau trên đường, tất cả đều mang một vẻ chân thành, không chút khách sáo.
Tôi ngồi lại một quán cà phê vỉa hè, bên tai là bản nhạc “Thì thầm mùa xuân” đang phát ra từ chiếc loa cũ. Tiếng nhạc hòa vào tiếng xe cộ, tiếng người cười nói, tạo nên một âm thanh hỗn độn mà ấm áp.
Bỗng nhiên, một bàn tay nhỏ xíu chạm nhẹ vào vai tôi:
– Chú, giúp con vài tờ.
Đó là một thằng nhóc bán vé số, gương mặt lấm lem nhưng đôi mắt sáng rực. Tôi nhìn sấp vé số trên tay nó, rồi nhìn vào đôi mắt ấy.
– Mày còn bao nhiêu tờ? – Tôi hỏi.
– Dạ mười lăm tờ chú.
Nó cười tít mắt, hàm răng sún lộ ra trông thật hiền lành:
– Con cảm ơn chú!
Tôi nhìn theo bước chân khoan thai của nó khi nó chạy về phía những tia nắng đang bắt đầu nhảy múa trên mặt đường. Một chút niềm vui nhỏ bé thôi, nhưng đủ để thấy lòng mình nhẹ nhõm. Có lẽ, mùa xuân không nằm ở hoa mai, hoa cúc, cũng chẳng nằm ở tiết trời se lạnh. Mùa xuân nằm ở cái cách chúng ta đối xử với nhau, ở sự sẻ chia giữa người với người trong những khoảnh khắc giản đơn nhất.
Tôi nhấp một ngụm cà phê đắng, cảm nhận cái vị nồng nàn lan tỏa. Rạch Giá của tôi, mùa xuân của tôi, và cả những giấc mơ nội tâm chưa bao giờ dứt. Tôi thấy mình tan ra trong cái nắng màu mỡ gà ấy, thấy mình là một phần của dòng chảy mang tên “Mùa Xuân”.
Mọi thứ rồi sẽ trôi qua, nhưng cái cảm giác bình yên của một sáng đầu năm, cái run rẩy của tâm hồn trước vẻ đẹp của sự sống, chắc chắn sẽ còn ở lại. Giấc xuân này, tôi xin giữ cho riêng mình, như một báu vật nhỏ nhoi trong hành trình đi tìm bản ngã giữa cõi nhân gian.
Nguyễn Tấn Kiệt